Spis Treści:

4 gadżety

6 ludzie

16 inwestycje

18 historie gospodarcze

20 lotniska świata

26 wokół kół

32 relaks

34 kultura

42 savoir-vivre

44 barek

LOT– 80 lat pod skrzydłami żurawia

Co łączy Sophię Loren, Lecha Wałęsę, Catherine Deneuve i Andrzeja Wajdę? Wszyscy oni podróżowali na pokładach samolotów Polskich Linii Lotniczych LOT, które od 80 lat łączą Polskę z całym światem. Tekst: Kalina Paluch Latanie to – można by rzec – narodowy talent Polaków. W historii światowego lotnictwa zapisało się wielu wybitnych polskich lotników: Skarżyński, Orliński, Żwirko, Wigura, Bajan, Płonczyński, żeby wspomnieć tylko kilku. W okresie międzywojennym, kiedy w całej Europie i Ameryce lotnictwo komunikacyjne robiło szybkie postępy, w Polsce rodziło się przedsiębiorstwo lotnicze, które już wkrótce miało się okazać jednym z najlepiej rozwijających się w całej Europie.

Korzenie LOT-u

W odradzającej się po pierwszej wojnie światowej Polsce już w 1919 roku podejmowano rozmowy mające doprowadzić do uruchomienia komunikacji lotniczej. Po niepowodzeniu prób podjęcia współpracy z Brytyjczykami, we wrześniu 1920 roku w wyniku umowy z francusko-rumuńskim towarzystwem lotniczym zainaugurowano pierwsze połączenie lotnicze Warszawy z Paryżem. Kolejne próby podjęli Wielkopolanie – w 1921 roku na krótki czas powstaje Poznańskie Towarzystwo Lotnicze „Aerotarg”. Rok później zawiązano spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością o nazwie Polska Linja Lotnicza „Aerolloyd”, która we wrześniu 1922 roku uruchomiła regularną linię lotniczą z Gdańska do Warszawy i dalej do Lwowa, a w lipcu 1923 roku – z Warszawy do Krakowa. Trzy lata później przekształcono Aerolloyd w apółkę akcyjną Aerolot i przeniesiono bazę techniczną z gdańskiego lotniska Wrzeszcz na warszawskie lotnisko mokotowskie. W 1928 roku Wydział Lotnictwa Cywilnego w Ministerstwie Komunikacji opracował program gruntownych zmian polskiej komunikacji lotniczej, polegających na likwidacji wszystkich prywatnych firm lotniczych. W ich miejsce 27 grudnia 1928 roku powstało jedno państwowo-samorządowe przedsiębiorstwo Linja Lotnicza LOT Sp. z o.o., które 1 stycznia 1929 roku oficjalnie rozpoczęło działalność.

Pierwsze dziesięciolecie

Nowa firma rozszerzyła siatkę dotychczasowych połączeń o dwa nowe: z Warszawy do Katowic i Bydgoszczy. Rozpisano konkurs na znak graficzny przedsiębiorstwa. Zwycięzcą został warszawski artysta plastyk Tadeusz Gronowski i jego projekt stylizowanego żurawia w locie. Dla podkreślenia narodowego charakteru przedsiębiorstwa do nazwy dodano przymiotnik „Polskie”. W 1930 roku Polskie Linje Lotnicze LOT zostały oficjalnie przyjęte do Stowarzyszenia Międzynarodowego Transportu Lotniczego – IATA. Ówczesny dyrektor LOT-u mjr pil. inż. Wacław Makowski poszukiwał możliwości ekspansji przedsiębiorstwa za granicą. W 1931 roku powstała wieloodcinkowa linia na trasie Warszawa – Lwów – Czerniowce – Bukareszt, przedłużona następnie o dwa odcinki: Bukareszt – Sofia i Sofia – Saloniki. Zorganizowanie linii Warszawa – Saloniki o całkowitej długości 2468 km było wówczas osiągnięciem na skalę europejską. Pięć lat później dzięki przedłużeniu trasy z Tallina do Helsinek stała się ona najdłuższą w Europie wieloodcinkową trasą lotniczą. LOT kontynuował ekspansję, także w kierunku południowym – linia bałkańska, kończąca się w Salonikach, została wtedy przedłużona do Aten, a następnie do Lyddy w Palestynie. Za granicą powstały wówczas placówki handlowe i techniczne LOT-u. W 1934 roku, po pięciu latach działalności, LOT otrzymał siedzibę zlokalizowaną na nowym warszawskim lotnisku Okęcie, gdzie powstał nowoczesny dworzec lotniczy wraz z zapleczem technicznym – hangarami, warsztatami i magazynami. W 1938 roku LOT zakupił pięć maszyn dalekiego zasięgu typu L-14H Super Electra. Cztery pierwsze przypłynęły do Gdyni rozmontowane, na pokładach statków handlowych. Piąty – Lockheed – został sprowadzony drogą powietrzną z Los Angeles. Załogą, która wykonała lot eksperymentalny na wieloodcinkowej trasie o długości 24?800 km, dowodził osobiście dyrektor Wacław Makowski, który miał wizję zorganizowania stałego transatlantyckiego połączenia lotniczego z Polski do Ameryki Południowej i Północnej. W przededniu drugiej wojny światowej Polskie Linie Lotnicze LOT były spółką nowocześnie zorganizowaną i zarządzaną. Flota liczyła wówczas 26 samolotów, a siatką połączeń obejmowała 25 miast w 14 krajach. Szeroko zakrojone plany rozwoju przerwały działania wojenne. W toku działań bojowych we wrześniu z liczącej 26 samolotów floty polskiego przewoźnika 16 zostało internowanych w Rumunii. Ewakuowano większość pracowników oraz ruchomy majątek LOT-u. Podczas drugiej wojny światowej uległy zniszczeniu wszystkie LOT-owskie hangary i zabudowania lotniskowe. Wielu pracowników, którzy brali udział w walkach i konspiracji w kraju i zagranicą, zostało uhonorowanych najwyższym państwowym odznaczeniem wojennym – Krzyżem Virtutti Militari.

Żuraw podnosi się do lotu

W 1945 roku nastąpiła reaktywacja przedwojennego przedsiębiorstwa Polskie Linie Lotnicze LOT Sp. z o.o. pod przymusowym zarządem państwowym. Powstała sieć oddziałów krajowych firmy. Wydrukowano pierwszy powojenny plakat reklamowy LOT-u, przedstawiający samoloty lecące nad ruinami obok klucza żurawi. Napis na plakacie głosił: „Skrzydła PLL LOT pomogą w odbudowie”. Wydano także pierwszy rozkład lotów – arkusz papieru, na którym wyrysowano krajową siatkę połączeń, podając dni, godziny startów i lądowań oraz typ samolotu, który obsługuje daną linię. Z uwagi na rozproszenie i zniszczenie floty w wyniku działań wojennych na mocy porozumienia przejęto od wojska 10 dwusilnikowych samolotów Li-2 i uruchomiono pierwszą po wojnie tzw. linię okrężną nr 1: Warszawa – Łódź – Katowice – Rzeszów – Lublin – Warszawa. Rok po zakończeniu wojny zakupiono dziewięć samolotów Douglas DC-3, uruchomiono ponownie sieć połączeń krajowych i linie zagraniczne do Berlina, Paryża, Sztokholmu i Pragi. W kolejnych latach flota LOT-u powiększała się o nowocześniejsze typy samolotów, przywracano przedwojenne linie (m.in. do Bukaresztu, Budapesztu i Kopenhagi), otwierano nowe połączenia – między innymi do Brukseli (1949), Wiednia i Moskwy (1955), Londynu i Zurychu (1958), a także pierwsze po wojnie pozaeuropejskie połączenia do Kairu, Bagdadu, Bejrutu, Bengazi, Damaszku i Tunisu (1963).

Era odrzutowców

Koniec lat 60. to w polskim lotnictwie komunikacyjnym początek ery samolotów odrzutowych – w 1969 roku na trasy europejskie wprowadzono pięć zakupionych rok wcześniej samolotów typu TU-134. Uruchomiono połączenie do Kijowa i Istambułu. W 1972 roku wprowadzono do floty pierwsze samoloty dalekiego zasięgu Ił-62. Rejsy czarterowe zainaugurowały uruchomienie pierwszej w historii Polski komunikacji lotniczej nad Atlantykiem. W 1973 otwarto regularne połączenie Warszawa – Nowy Jork. Dwa lata później odbył się pierwszy rejs na Daleki Wschód do Bangkoku przez Dubaj i Bombaj. Do końca lat 70. LOT kursował już regularnie do Kuwejtu, Trypolisu i Algieru. W 1978 opracowano nową szatę graficzną dla floty LOT-u, która obowiązuje do dziś. W pierwszej połowie lat 80. uruchomione zostały nowe linie z Warszawy do New Delhi, Pekinu i Singapuru. W 1986 roku zapadła decyzja o zakupie radzieckich maszyn średniego zasięgu TU-154M w miejsce stopniowo wycofywanych maszyn typu Ił-18 i TU-134.

Czas przemian

Fundamentalne znaczenie dla rozwoju i dzisiejszej pozycji Polskich Linii Lotniczych LOT miała podjęta w 1988 roku decyzja o zakupie sprzętu amerykańskiego – samolotów szerokokadłubowych Boeing 767. LOT stał się pierwszym przewoźnikiem w krajach Europy Środkowo-Wschodniej eksploatującym sprzęt amerykański. Koniec lat 80. i lata 90. to czas, w którym flota LOT-u powiększyła się o francusko-włoskie ATR-72 oraz kolejne boeingi typu 737. W 1997 roku powołano do życia spółkę EuroLOT, która przejęła obsługę połączeń krajowych i krótkodystansowych połączeń europejskich. W latach 1999-2002 do floty dołączyły kolejne embraery 145, boeingi 737 i ATR-y 42. W 2004 roku LOT jako pierwszy na świecie przewoźnik rozpoczął eksploatację samolotów Embraer 170. Na przestrzeni lat 90. i pierwszej dekady XXI wieku LOT otworzył wiele nowych połączeń, uzyskując pozycję niekwestionowanego lidera na polskim rynku przewozów lotniczych. Nowy rozdział w dziejach LOT-u zapoczątkowało wejście do sojuszu Star Alliance w grudniu 2003 roku. Dziś LOT wraz z pozostałymi członkami sojuszu oferuje swoim pasażerom 17 tys. rejsów dziennie do 916 portów lotniczych w 160 krajach.

VIP-y na pokładzie

LOT gościł na swoich pokładach tak ważne i dostojne osoby jak papież Jan Paweł II, Benedykt XVI czy Lech Wałęsa. Samolotami polskiego przewoźnika latali nobliści, najwybitniejsi twórcy kultury, aktorzy, sportowcy i politycy – polscy i zagraniczni. Długa lista VIP-ów, którzy korzystali z usług LOT-u, zawiera między innymi takie nazwiska, jak: Czesław Miłosz, Wisława Szymborska, Andrzej Wajda, Roman Polański, Sophia Loren, Catherine Deneuve, Cesaria Evora, Waldas Adamkus...

Uznana jakość i profesjonalizm

Dziś LOT jest jedną z najbardziej wartościowych i rozpoznawalnych na polskim rynku marek. Usługi polskiego przewoźnika zostały także docenione przez klientów zagranicznych, o czym świadczą nagrody przyznawane przez amerykańskie i brytyjskie magazyny branżowe – „Global Traveller” oraz „Business Traveller”, którego czytelnicy nieprzerwanie od 1998 roku przyznają PLL LOT tytuł najlepszej linii lotniczej w Europie Wschodniej. Piloci LOT-u należą do czołówki światowego lotnictwa, zdobywając wiele nagród i mistrzostw w wielu dziedzinach sportów lotniczych.

LOT w przyszłość

Rynek przewozów lotniczych to jeden z najbardziej konkurencyjnych i wymagających ciągłych innowacji rynków. LOT zdobył zaufanie milionów pasażerów, wciąż rozwija siatkę połączeń i powiększa swoją flotę. Momentem przełomowym będzie wprowadzenie do eksploatacji najnowocześniejszego samolotu pasażerskiego świata – Boeinga 787 Dreamliner. LOT będzie pierwszą linią lotniczą w Europie, która rozpocznie rejsy samolotami tego typu.

Ciekawostki

W 1920 roku bilety kolejowe były droższe od lotniczych! Za podróż koleją z Poznania do Gdańska płaciło się 7884 marki polskie, a za bilet lotniczy – w przybliżeniu 6 tys. marek polskich.

W 1939 roku LOT przewiózł 65 tys. pasażerów. W 2007 roku z usług PLL LOT skorzystało 5,7 mln pasażerów.